Καρυστιανού: «Η εκτελεστική εξουσία ελέγχει πλήρως τη δικαστική... Θα μπω μέσα στη λάσπη»

Σφοδρή επίθεση στο πολιτικό σύστημα το οποίο χαρακτηρίζει «διεφθαρμένο», εξαπολύει η Μαρία Καρυστιανού στη συνέντευξη που παραχώρησε στο Down Town της Κύπρου. Αναφερόμενη στο νέο κόμμα που σχεδιάζει η Μαρία Καρυστιανού λέει πως αποφάσισε να μπει στη μάχη ώστε «να μην έχω τύψεις ότι δεν αντιμετώπισα το σάπιο σύστημα», και χαρακτηρίζει τις μαζικές συγκεντρώσεις για τα Τέμπη «μια επανάσταση της κοινωνίας απέναντι στη διαφθορά».

Ακόμη ανέφερε πως αναλαμβάνει το μερίδιο που της αναλογεί για το δυστύχημα στα Τέμπη λέγοντας πως «φταίω, γιατί επέτρεψα στους πολιτικούς να απαξιώσουν τη ζωή μας» και ότι «με την ανοχή μου επέτρεψα να γίνει η χώρα μας η πιο διεφθαρμένη στην Ευρώπη».

Η Μαρία Καρυστιανού μίλησε και για την κόρη της Μάρθη, που χάθηκε στο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη λέγοντας πως «ξαφνικά, ένα χρόνο μετά το δυστύχημα, όταν τη σκέφτηκα, μου παρουσιάστηκε με φτερά – σαν άγγελος. Από τότε, την έχω έτσι στο μυαλό μου. Αισθάνομαι ότι θα ήθελε να δώσω έναν αγώνα, για να δικαιωθεί η ψυχή της».

Σε ερώτηση για το αν θα ξαναμπεί σε τρένο συγκινεί λέγοντας πως «ούτε στο μετρό της Θεσσαλονίκης δεν μπαίνω! Δεν θέλω να ξαναμπώ σε τρένο, όχι. Όχι από φόβο -αν και είναι επικίνδυνα- αλλά επειδή δεν το αντέχω. Ούτε μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό δεν θέλω να περνάω. Προτιμώ να κάνω έναν ολόκληρο κύκλο, προκειμένου να αποφύγω να δω τις γραμμές των τρένων…»

Το πλήρες κείμενο της συνέντευξης

Διαβάστε ολόκληρη η συνέντευξη της Μαρίας Καρυστιανού όπως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Down Town της Κύπρου που κυκλοφορεί κάθε Κυριακή με την εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος».

Πώς ήταν οι μέρες των εορτών για εσάς;

Οι μέρες των γιορτών είναι πάρα πολύ δύσκολες. Είναι η πιο δύσκολη περίοδος, κάτι που -το καταλαβαίνω- έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με το «φυσιολογικό». Αλλά είναι κάτι με το οποίο έχω συμβιβαστεί: Ξέρω πως θα περάσω το υπόλοιπο της ζωής μου με αυτό τον τρόπο, απλώς προσπαθώ να μην με εξαντλεί πλήρως. Το βιώνω, αλλά με την αξιοπρέπεια και το σθένος που πρέπει να το βιώσω.

«Συμβιβάζεται» κανείς με το πένθος;

Πιστεύω πως ναι. Με την έννοια ότι αυτή είναι μία καινούργια κατάσταση και η νέα τροχιά που έχει πάρει η ζωή μας. Έτσι θα είναι τα πράγματα από εδώ και πέρα. Παρόλο που ακούω κάποιους να λένε πως «Ο χρόνος απαλύνει τον πόνο», δεν θεωρώ πως αυτό μπορεί να συμβεί σε αυτή την περίπτωση. Ίσως να τον κάνει πιο υποφερτό… Εμείς, έχουμε χάσει ένα κομμάτι της ψυχής μας, ένα κομμάτι μέσα μας λείπει – γι’ αυτό και δεν θα είμαστε ποτέ ολόκληροι. Θα ζούμε για πάντα μ’ αυτό. Ξέρω πως δεν θα ξαναδώ μπροστά μου το παιδί μου, πως δεν θα την αγκαλιάσω ξανά, πως δεν θα μπορέσω να ακούσω ξανά τη φωνή της, πως δεν θα ξαναχτυπήσει το τηλέφωνο και να βλέπω το όνομά της να με καλεί αλλά, είμαι εντάξει, είμαι εντάξει μ’ αυτό τον πόνο.

Πώς γίνεται αυτό;

Γιατί κι αυτά είναι δικά της. Κι ο πόνος που νιώθω, είναι κι αυτό κάτι δικό της. Και, ξέρετε, πρέπει να έχω και κάτι δικό της στη ζωή μου.

«Δεν μπορώ να καταλάβω τη λέξη σύμβολο»

Πώς σας ακούγεται η λέξη «σύμβολο», την οποία χρησιμοποιούν αρκετοί -απλοί άνθρωποι- για να σας χαρακτηρίσουν, λόγω και της εμπλοκής σας ως Προέδρου του «Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος “Τέμπη 2023”»;

Δεν μπορώ να καταλάβω αυτή τη λέξη. Και στην προσπάθειά μου να μαζέψω τους συγγενείς, να δημιουργήσουμε αυτό τον Σύλλογο και να κάνουμε και κάποιες πιο δυναμικές κινήσεις στο εξωτερικό, δεν είχα ποτέ μου φανταστεί πως αυτή η προσπάθεια που κάναμε θα είχε τέτοιο κοινωνικό αντίκτυπο. Αυτό που εισπράττω από τον κόσμο στον δρόμο ή όταν γίνεται μία ομιλία και έρχονται άνθρωποι για να μου μιλήσουν, δεν αφορά τόσο στη συμπαράσταση σε μία μάνα που έχασε το παιδί της -γιατί έχει συμβεί και άλλες φορές, και από άλλες κρατικές δολοφονίες- αλλά περισσότερο στον αγώνα ενός πολίτη απέναντι στη διαφθορά, απέναντι στο βαθύ κράτος. Θεωρώ ότι η κοινωνία συνδέθηκε με το γεγονός καθαυτό. Κι αυτό, αν θέλετε, με διαφοροποιεί και από άλλους συγγενείς. Κι είναι λογικό, ξέρετε – δεν μπορούμε να είμαστε όλοι το ίδιο εσωτερικά, να έχουμε την ίδια αντοχή και δύναμη.

Είστε πεπεισμένη πως συνέβη μία «κρατική δολοφονία», όπως μου αναφέρατε;

Απολύτως. Και δεν μιλάμε μόνο για μία κρατική δολοφονία, η οποία έγινε μέσα από αμέλεια για τα χρήματα αλλά είναι και η απόδειξη ότι η εκτελεστική εξουσία παρεμβαίνει και ελέγχει πλήρως και τη δικαστική. Κάτι που μας έχει οδηγήσει στη σημερινή κατάντια της χώρας.

Πάντως, κάποια μέλη της ελληνικής κυβέρνησης, αποφεύγουν να σας επιτεθούν -τουλάχιστον δημόσια- λέγοντας χαρακτηριστικά: «Σέβομαι τη μάνα που έχασε το παιδί της». Λόγια συγκεκριμένου υπουργού αυτά…

Αυτό γίνεται στο πλαίσιο του πώς οι πολιτικοί ψεύδονται, γιατί δεν είναι φερέγγυοι και αυτοαναιρούνται συνεχώς. Από τη μία με κατηγορούν ευθέως κι από την άλλη θέλουν να προβάλουν ένα, ας το πούμε, «καλό» πρόσωπο στους πολίτες. Γι’ αυτό και υπάρχουν και συγγενείς που δεν μπορούν να αντέξουν αυτή την κατακραυγή, που τεχνηέντως δημιούργησε η κυβέρνηση. Αλλά και η αντιπολίτευση. Γιατί και την αντιπολίτευση τη βολεύει όλο αυτό.

Εντωμεταξύ, καλώντας σας σήμερα στο τηλέφωνο, σκεφτόμουν πως αν ισχύουν οι καταγγελίες περί παρακολούθησής σας, τότε μάλλον δεν είμαστε μόνοι μας στην τηλεφωνική γραμμή – υπάρχει και κοινό…

Αυτό είναι σίγουρο, ισχύει 100%. Η «ενημέρωση» γίνεται άμεσα.

«Θα δώσω αγώνα! Και θα μπω μέσα στη λάσπη»

Παρόλο που, κατά καιρούς, ακόμη και πριν από λίγες μέρες, έχετε κατηγορηθεί, έχετε λοιδορηθεί, εισπράξατε ειρωνείες, τίποτα δεν σας πτόησε μέχρι σήμερα, ώστε να σας καταβάλει; Ανθρώπινο θα ‘ναι…

Κοιτάξτε, εγώ πριν από τον θάνατο της κόρης μου, ήμουν ένας άνθρωπος που πρόσεχε πάρα πολύ την εικόνα του. Δεν είχα δώσει ποτέ δικαιώματα. Ήμουν ένας άνθρωπος που δεν ήθελα να φαίνομαι, ήμουν low profile, με μία συγκεκριμένη καθημερινότητα ενός μέσου πολίτη. Πήγαινα το πρωί στη δουλειά μου, στο ιατρείο μου, είχα την οικογένειά μου, τη φροντίδα των παιδιών μου, οι κοινωνικές μου σχέσεις ήταν πολύ επιλεγμένες, όπως και οι φιλίες μου. Όμως, μετά τον θάνατο της κόρης μου και παίρνοντας την απόφαση πως για το υπόλοιπο της ζωής μου δεν μπορώ να παραμείνω μόνο στην εργασία μου και σε μία καθημερινότητα έτσι όπως προϋπήρχε, αποφάσισα να μην συμβιβαστώ με την ατιμωρισία και με μία αποζημίωση. Δεν μπορώ να το κάνω αυτό!

Κι είπα: «Θα δώσω αγώνα! Και θα μπω μέσα στη “λάσπη”!». Ήταν πολύ συνειδητή επιλογή. Κι είχα πλήρη επίγνωση του τι κάνω, με ποιους τα βάζω και σε ποιο χώρο μπαίνω. Επομένως, αυτά που πλέον μου συμβαίνουν, ήταν αναμενόμενα. Κι όταν κάτι το περιμένεις από την αρχή, προφανώς και είναι πιο εύκολα αντιμετωπίσιμο. Όμως, εγώ έχω δώσει μία υπόσχεση στην κόρη μου. Κι αυτή την υπόσχεση δεν θα μπορούσε τίποτα, μα τίποτα στον κόσμο, να με κάνει την πάρω πίσω. Θα την τηρήσω!

Ξέρετε, με βοηθάει πάρα πολύ το γεγονός πως δεν ξυπνάω το πρωί, απλά για να αδράξω την καθημερινότητά μου, αλλά ξυπνάω έχοντας έναν στόχο. Ξυπνάω, για να δώσω τη μάχη μου! Κι όλο αυτό με βοηθάει, ώστε η κάθε μου μέρα να κυλάει, όσο το δυνατό, λιγότερο επώδυνα.

«Θέλω να δικαιωθεί η κόρη μου»

Αυτό το κάνετε για την αλήθεια; Για τη δικαιοσύνη; Ή για την ψυχή της Μάρθης;

Για όλους αυτούς τους λόγους που μου αναφέρατε. Το κάνω, γιατί θέλω να δικαιωθεί η κόρη μου. Το κάνω, για να μην έχω τύψεις ότι δεν αντιμετώπισα αυτό το σάπιο σύστημα, στο οποίο και εγώ, όπως και οι περισσότεροι, συμμετείχαμε με την ανοχή μας. Δεν θέλω, λοιπόν, αυτό το σάπιο σύστημα να το βιώσει και το άλλο μου παιδί! Δεν το δέχομαι! Θέλω να δώσω τον αγώνα μου! Αυτές οι μεγάλες συγκεντρώσεις που έχουν γίνει στην Ελλάδα, είναι σαν μια μικρή επανάσταση της κοινωνίας απέναντι στη διαφθορά… Είμαι πολύ περήφανη για τους συμπολίτες μας! Για το γεγονός πως υπάρχει ένα τόσο μεγάλο υγιές κομμάτι στην κοινωνία. Γιατί, πραγματικά, είχα απογοητευτεί, σκεφτόμουν πως ίσως να είχε αλλοιώσει την ψυχή μας ό,τι προηγήθηκε.

Το δεύτερό σας παιδί είναι μεγαλύτερο ή μικρότερο από την Μάρθη;

Είναι μεγαλύτερο.

Πώς διατηρείτε τις ισορροπίες στη σχέση σας με το μεγαλύτερό σας παιδί, μετά τον χαμό του μικρότερού σας παιδιού – που έφυγε απ’ τη ζωή με τον συγκεκριμένο τρόπο;

Η αλήθεια είναι πως ο αγώνας μου για τη δικαίωση της Μάρθης μού παίρνει πολύ χρόνο και ουσιαστικά «κλέβει» χρόνο από το άλλο μου παιδί. Έχοντας κάνει, όμως, μία συζήτηση από την αρχή με τον γιο μου, του είπα «Θέλω, σε παρακαλώ, να καταλάβεις, πως αυτή τη στιγμή, είμαι λίγο περισσότερο εκεί. Δεν είναι θέμα μεγαλύτερης αγάπης ή μεγαλύτερης φροντίδας, αλλά αυτή τη στιγμή επείγει το θέμα της Μαρθούλας. Και τώρα είναι ο καιρός – δεν μπορώ να ξεκινήσω τον αγώνα μου μετά από κάποια χρόνια». Ο γιος μου, όχι απλά μου είπε «Σε καταλαβαίνω», αλλά μου είπε «Σε ενθαρρύνω και δεν θα δεχόμουν από σένα τίποτ’ άλλο!».

Από την άλλη, υπάρχουν και οι γονείς εκείνοι που ο θάνατος του παιδιού τους τούς ακινητοποιεί, τους «παραλύει», και υποθέτω πως το αντιμετωπίσατε κι εσείς με άλλους γονείς θυμάτων. Εσείς, περάσατε ποτέ από όλο αυτό – έστω, για μικρό χρονικό διάστημα;
Πράγματι. Επειδή ο πόνος είναι τόσο έντονος, υπάρχουν γονείς που «παγώνουν». Ίσως, για λίγο, το πρώτο χρονικό διάστημα να μου συνέβη κι εμένα αυτό, γιατί σε μία τόσο συγκλονιστική απώλεια -ένας γονιός να χάσει το παιδί του- δεν είναι εύκολο νοητικά να κατανοήσεις αμέσως τι έχει συμβεί. Υπάρχει μία άρνηση, αρχικά. Δεν μπορείς να το πιστέψεις! Λες: «Πώς θα ζήσω εγώ τώρα; Χωρίς να βλέπω τη Μάρθη;». Πολύ γρήγορα όμως, όλο αυτό μετατράπηκε σε κάτι άλλο, στη σκέψη πως «Παιδί μου, εγώ δεν σε προστάτευσα, όπως όφειλα, γιατί αυτό ήταν το χρέος μου ως μάνα και δεν το ‘κανα. Θα κάνω, όμως, τα πάντα, για να σε δικαιώσω!».

«Η πιο διεφθαρμένη χώρα στην Ευρώπη»

Γιατί νιώθετε τύψεις; Δεν φταίτε εσείς για το δυστύχημα…

Φταίω! Σαφώς και φταίω! Φταίω, γιατί επέτρεψα στους πολιτικούς να απαξιώσουν τη ζωή μας. Έβλεπα τα σκάνδαλα που έμεναν ατιμώρητα κι έλεγα «Έτσι είναι τα πράγματα στην Ελλάδα…». Επέτρεψα έτσι με την ανοχή μου να γίνει η χώρα μας η πιο διεφθαρμένη στην Ευρώπη. Γιατί στο τέλος της ημέρας, εμείς είμαστε που το επιτρέπουμε.

Να, αυτά λέτε και όλοι περιμένουν τη στιγμή που θα ανακοινώσετε -και επίσημα πια!- τη δημιουργία του κόμματος στο οποίο, όπως φημολογείται, θα ηγείστε… Υπάρχει ήδη και όνομα γι’ αυτό, σε κάποιες παραπολιτικές στήλες εφημερίδων: «Οξυγόνο»… Και, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, είστε ήδη αρκετά ψηλά στην πρόθεση ψήφου των Ελλήνων πολιτών…

Το κίνημα των πολιτών, πραγματικά οργανώνεται και θεωρώ ότι θα καταφέρει να ωριμάσει τόσο, ώστε να διεκδικήσει την ψήφο του ελληνικού λαού, με αξιοπρέπεια και με ένα πρόγραμμα που θα δίνει λύσεις στα προβλήματα που ταλανίζουν τη χώρα.

Το όνομα αυτού και η ημερομηνία των επίσημων ανακοινώσεων δεν έχουν οριστικοποιηθεί, διότι δεν είναι προσωπική απόφαση – θα είναι αποτέλεσμα μιας συλλογικής διαδικασίας στην οποία συμμετέχω ενεργά.

Μέχρι πριν από δύο βδομάδες πάντως, κάποιοι είχαν την εντύπωση πως, παρά τα όσα ακούγονταν, δεν θα προχωρούσατε, τελικά, μαζί με την ομάδα σας, στην δημιουργία κόμματος…

Η αλήθεια είναι ότι ούτε εγώ το περίμενα ότι θα φτάσω σε αυτό το σημείο. Δεν ξεκίνησα, για να γίνω πολιτικός! Ξεκίνησα, για να απαιτήσω δικαίωση στη μνήμη της κόρης μου, γιατί γνώριζα πώς λειτουργεί το διεφθαρμένο σύστημα. Όταν, όμως, όλα τα αιτήματά μου που ρίχνουν φως και αποκαλύπτουν την αλήθεια απορρίπτονται και οι στοιχειώδεις απαντήσεις που ζητάω δεν δίδονται, γιατί η δικαιοσύνη δεν λειτουργεί ανεξάρτητα, κι όταν τα προβλήματα που δημιουργούνται, αντί να λύνονται, διογκώνονται, τότε η συμμετοχή σε αυτή την αντίδραση, θα πρέπει να παίρνει τη θέση της ευθύνης. Επομένως, από τη θέση της ευθύνης, ως ενεργός πολίτης, δηλώνω ότι, ναι, θα πρέπει να προχωρήσουμε σε κάτι πιο δραστικό. Διότι το διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα ποτέ δεν θα δώσει λύσεις, γιατί αυτό θα σήμαινε τη διάλυσή του.

Δεν είναι σαφές, ωστόσο: Θα ηγείστε εσείς, προσωπικά, αυτού του κινήματος, σωστά;

Ο ηγέτης βγαίνει από τον λαό. Δεν πρέπει να αυτοπροτείνεται. Και θα μείνω σ’ αυτό. Θα σεβαστώ τη γνώμη της πλειοψηφίας, αφού η διαδικασία επιλογής του επικεφαλής αυτού του κινήματος, θα γίνει με δημοκρατικές διαδικασίες.

Μέσα στον επόμενο μήνα;

Όποτε είναι ολοκληρωμένο το πρόγραμμα θέσεων. Γιατί, το πιο σημαντικό, είναι να οριστικοποιηθεί το πρόγραμμα και να συμμετέχουν στη διαμόρφωσή του, εκείνα τα ακέραια και ανεξάρτητα άτομα που θα απαρτίζουν και το κίνημα. Το ποιος θα ηγηθεί του κινήματος, είναι το τελευταίο που μας απασχολεί αυτή τη στιγμή. Μας ενδιαφέρει πριν και πάνω απ’ όλα η ουσία και το έργο της ομάδας και όχι ποιος θα ηγείται αυτής.

«Πλέον δεν είμαι η ίδια γυναίκα»

Δεν θα κάνουμε πολιτική συζήτηση σε αυτή τη συνέντευξη ούτε θα μπούμε σε λεπτομέρειες -κοντός ψαλμός αλληλούια, άλλωστε- αλλά θα παραμείνουμε στα ανθρώπινα – στο πώς εσείς βιώσατε ό,τι συνέβη, ως μάνα. Αναμενόμενη, νομίζω η ερώτηση και, επίτρεψέ μου τον ενικό, αλλά πόσο άλλαξε αυτά τα δύο χρόνια ο χαρακτήρας σου, Μαρία;

Πολύ! Πλέον δεν είμαι η ίδια γυναίκα. Πριν από τον θάνατο της Μάρθης, ούτε η δημοσιότητα ούτε ο δημόσιος λόγος με εξέφραζαν. Ήμουν μία γυναίκα που κοιτούσε τη δουλειά της και την οικογένειά της. Και, φυσικά, δεν γνώριζα ότι έκρυβα τόση δύναμη μέσα μου – ακόμη κι εμένα με εξέπληξα κάποια στιγμή. Όμως, ήταν ο πόνος που είχε μετουσιωθεί σε δύναμη. Κι έτσι ανακάλυψα έναν άλλο εαυτό. Λόγω του πόνου μου.

Ευτυχώς, αυτός ο πόνος δεν με ακινητοποίησε, δεν με άφησε στάσιμη. Είπα «Από αυτό τον χαμό της κόρης μου, εγώ θα βγάλω κάτι καλό, κάτι που θα μείνει, κάτι που θα είναι καλό για όλους μας. Κι ίσως έτσι αλλάξει, κάποια στιγμή, κι η χώρα». Στο όνομα της κόρης μου – αυτή ήταν η μεγαλύτερη κινητήριος δύναμη. Πως το έγκλημα το Τεμπών θα μπορούσε να γίνει το εφαλτήριο μιας αναγέννησης, μιας πραγματικά δημοκρατικής Ελλάδας στην οποία δεν θα υπάρχει πια η διαφθορά.

Κατά καιρούς, έχεις μιλήσει και για τη στενή σου σχέση με τον Θεό. Αυτή ήταν πάντα;

Όχι. Πίστευα, όπως οι περισσότεροι. Λυπάμαι πολύ που έπρεπε να μου συμβεί αυτό το γεγονός, για να γνωρίσω τη δύναμη που δίνει ο Θεός – γιατί εγώ αντλώ πια δύναμη και από εκεί. Χωρίς να είμαι θρησκόληπτη, πιστεύω βαθιά στον Θεό. Γι’ αυτό και επειδή πλέον η κόρη μου είναι στον ουρανό, ο ουρανός είναι ένα στοιχείο από το οποίο αντλώ δύναμη.

«Μαμά θα το αφήσεις έτσι αυτό;»

Αισθάνεσαι, με κάποιο μεταφυσικό ίσως τρόπο, πως σε «οδηγεί» η Μάρθη;

Αισθάνομαι ότι σίγουρα θα ήθελε να δώσω έναν αγώνα, για να δικαιωθεί η ψυχή της! Είμαι σίγουρη γι’ αυτό! Είναι σα να την ακούω να μου λέει: «Μαμά, θα το αφήσεις αυτό έτσι;».

Πώς την έχεις στο μυαλό σου τώρα, καθώς μιλάμε γι’ αυτήν;

Σαν άγγελο… Όποτε την έφερνα στη σκέψη μου, ήταν χαρούμενη. Την έβλεπα πάντα χαρούμενη και φωτεινή, αλλά με τη μορφή που την γνώριζα. Ξαφνικά, ένα χρόνο μετά το δυστύχημα, όταν τη σκέφτηκα, μου παρουσιάστηκε με φτερά – σαν άγγελος… Ήταν πολύ ψηλή, είχε φτερά… Ήταν φως! Από τότε, την έχω έτσι στο μυαλό μου.

Από την τελευταία σου συνομιλία με τη Μάρθη, τι θυμάσαι;

Θυμάμαι που με πήρε το απόγευμα, γύρω στις επτά η ώρα. Ήμουνα στο ιατρείο μου. Αλλά εγώ εξέταζα και δεν το απάντησα – κάτι που πάντα θα με στοιχειώνει. Μετά είχα πάρα πολλή δουλειά και ξεχάστηκα, και με ξαναπήρε εκείνη στις εννιά η ώρα το βράδυ, το σήκωσα, μιλήσαμε γρήγορα, γιατί πάλι είχα δουλειά, για να μου πει «Μαμά, θα αργήσουμε. Έχω ξεχάσει τα κλειδιά, οπότε θα χτυπήσω, μην τρομάξεις, εγώ θα ‘μαι».

Ήταν μια συνομιλία που κράτησε λιγότερο από ένα λεπτό. Αλλά το κλείσαμε στα γρήγορα, γιατί είχα δουλειά. Πού να φανταζόμουνα ότι… (σταματάμε για λίγο τη συνομιλία μας). Πού να φανταζόμουνα ότι αυτή θα ήταν η τελευταία φορά που την άκουγα… Τελοσπάντων, αυτές οι δύο κλήσεις της, η μία, η αναπάντητη κι η άλλη, η βιαστική, είναι τα δύο πράγματα που πάντα θα με στοιχειώνουν…

Θα έδινα τα πάντα να άλλαζα εκείνα τα τηλεφωνήματα! Όπως και το ότι συζητούσαμε για εκείνη την εκδρομή, που λέγαμε μήπως να μην πάει… Είναι τα πράγματα που θα έδινα τα πάντα, για να τ’ αλλάξω!

Για πόσο χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα, ήλπιζες πως ίσως θα ζούσε η Μάρθη;

Την Πέμπτη μού ερχόταν φευγαλέα στο μυαλό ότι μπορεί και να έχει πεθάνει. Και το ‘διωχνα αμέσως! Το έδιωχνα από τη σκέψη μου. Έβαζα τη λογική μου κάτω κι έλεγα: «Μα, ακόμη γίνονται έρευνες». Αλλά την Παρασκευή, που χτύπησε το τηλέφωνο απ’ την αστυνομία και μας είπαν ότι ταυτοποιήθηκε… Αλλά πάλι κι εκεί, εγώ είπα: «Δεν γίνονται λάθη στις ταυτοποιήσεις; Ίσως έγινε λάθος!». Ήθελα, για λίγο, να πιστέψω πως έγινε λάθος, καταλάβατε; Αλλά, δεν έγινε λάθος…

Διαμένεις μόνιμα στη Θεσσαλονίκη, σωστά;

Σωστά.

Επειδή πηγαινοέρχεσαι συχνά στην Αθήνα, πώς μετακινείσαι τα τελευταία δύο χρόνια;

Με το αεροπλάνο. Και χρειάστηκε, μία δυο φορές, να χρησιμοποιήσω αυτοκίνητο.

Σε τρένο δεν θα ξαναμπείς;

Ούτε στο μετρό της Θεσσαλονίκης δεν μπαίνω! Δεν θέλω να ξαναμπώ σε τρένο, όχι. Όχι από φόβο -αν και είναι επικίνδυνα- αλλά επειδή δεν το αντέχω. Ούτε μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό δεν θέλω να περνάω. Προτιμώ να κάνω έναν ολόκληρο κύκλο, προκειμένου να αποφύγω να δω τις γραμμές των τρένων…